forum

  sekcja

  aktualności

  regulaminy

  cennik

  kursy

  statystyka

  uprawnienia

  osiągnięcia

  zawody

  akty prawne

  bezpieczeństwo

  galeria

  PZL An-2

  pogoda

  FAQ

  materiały szkoleniowe

  kontakt

  Frequently Asked Questions - najczęściej zadawane pytania

1. Panie Instruktorze kochany, jaki mam sobie kupić spadochron?
2.

1. Panie Instruktorze kochany, jaki mam sobie kupić spadochron?

No i zaczęło się.
To naprawdę bardzo trudne pytanie i bez współpracy tego, który chce nabyć nowy sprzęt latający, nie jestem w stanie nic doradzić.
Najpierw może trochę szerzej o temacie.
Spadochron do skakania tak naprawdę składa się z dwóch spadochronów, pokrowca i ewentualnie automatu.
Nie zaleca się kupować pokrowca starszego niż 25 lat, bo mogą wystąpić problemy z jego dopuszczeniem do skoków. Nie warto też nabywać jakichś wynalazków nieznanych na rynku, powody jak wyżej, nie mówiąc już o kłopotach z serwisem czy ewentualnymi częściami zamiennymi (zgubiony uchwyt, pilocik zapasu i tym podobne uziemią nas skutecznie). Nowe pokrowce posiadają zbliżony standard pozostaje nam wybrać ten, który nam się najbardziej podoba i sprawdzić, czy można na nim wykonywać przewidziane przez nas ewolucje (szczególnie w przypadku freefly’owców ważne jest by pokrowiec był dostosowany do tego typu skoków).
No i kwestia rozmiarów. Jeśli kupimy pokrowiec niedopasowany do naszych czasz to najwyżej nasz rigger odmówi zapakowania zapasu i wystawienia karty zestawu.
Jeśli sama uprząż nie będzie dopasowana do naszej budowy ciała to już będzie nasz problem.
Za mała uprząż bardzo ogranicza ruchy, powoduje znaczny dyskomfort w trakcie skoku; natomiast za duża, może zrobić krzywdę przy dynamicznym otwarciu, nie mówiąc już o sytuacji skrajnej, gdy skoczek z niej wypadnie.
A czy Javelin, Vector, Wings, Icon, Mirage, Omega lub Atom – to już kwestia osobistych preferencji.

Spadochron zapasowy – tu też nie ma co się zastanawiać.
Pamiętać jedynie musimy, że niektóre spadochrony zapasowe mają dopuszczenie producenta maksymalnie na 10 lat użytkowania, niektóre 40 układań i 25 skoków, a inne jeszcze inaczej. I tego nie jesteśmy w stanie przeskoczyć i musimy się dostosować.
Najlepiej kupić spadochron zapasowy od sprawdzonego sprzedawcy i z kompletem dokumentów.
Jeśli nie będziemy mogli udowodnić historii spadochronu, niektórzy producenci zalecają by taki spadochron wysłać im do prób aby mogli określić jego zdatność do lotu.
A to już spory wydatek no i długi czas realizacji.
Na pewno nie należy kupować spadochronów starszych niż 20 lat, większość riggerów nie godzi się na układanie i dopuszczanie takich spadochronów. Typ nie ma specjalnego znaczenia, ważne natomiast jest to, by przy zakupie uwzględnić dopuszczalną prędkość otwarcia spadochronu, w przypadku, gdy skaczemy freefly’owo. Przypadkowe otwarcie zapasu przy bardzo dużej prędkości może doprowadzić nie tylko do uszkodzenia skoczka, ale i czaszy, a to już zaczyna być niebezpieczne.
Rozmiar czaszy spadochronu zapasowego wynika pośrednio z rozmiarów czaszy głównej i nie powinien wiele się od niej różnić. Zresztą kupując czaszę główną w określonym rozmiarze, musimy do tego dopasować pokrowiec, a tu już producenci sami narzucają rozmiar możliwej do zapakowania czaszy zapasowej. Nie będę tu już mówił o tym, że przy dopasowywaniu czasz do pokrowców nie jest tak ważne jaką powierzchnię ma czasza, ale jaką objętość zajmuje po złożeniu. Tym się jednak już zajmie nasz rigger i pokieruje tak by było dobrze.

No i automat. Warto zadbać o to by pokrowiec był dostosowany do zabudowy automatu.
A jakiego?
W tej chwili w Polsce w grę wchodzą Cypres I, Cypres II, Vigil, Argus, MPAAD, FXC.
 

nazwa	wady	zalety
Cypres I	obligatoryjna wymiana baterii co dwa lata, duże koszty przeglądów co 4 lata, ograniczona żywotność do 12 lat, konieczność wysyłania co 4 lata automatu do producenta, konieczność zakupu nowego automatu po przejściu ze spadochronu szkolnego na inny	sprawdzony w setkach działań, łatwo zbywalny
Cypres II	duże koszty przeglądów co 4 lata, ograniczona żywotność do lat 12, konieczność wysyłania co 4 lata automatu do producenta, konieczność zakupu nowego automatu po przejściu ze spadochronu szkolnego na inny	sprawdzony na rynku, łatwo zbywalny, wodoszczelny
Vigil	od roku na rynku,   problemy z nieuzasadnionym zadziałaniem	uniwersalny (Student, Pro, Tandem), 20 lat żywotności, nie wymaga przeglądów międzyokresowych
Argus	nowość na rynku – nierozpoznany do tej pory, przeglądy u riggerów co 4 lata – wymagane oprzyrządowanie generuje koszty; (niska popularność na rynku wymusi konieczność poszukiwania uprawnionych poza granicami kraju), konieczność wymiany baterii co roku	uniwersalny (Student, Pro, Tandem), przeglądy u riggerów, stosunkowo łatwo dostępne i tanie baterie
MPAAD	u nas nowość – mało znany, do zamontowania automatu potrzebna jest poważna ingerencja w pokrowiec, wykonuje to producent automatu (trudno powiedzieć co producent pokrowca o tym sądzi – w grę wchodzi między innymi wymiana pilocika)	uniwersalny (Uczeń, Expert, Tandem), 15 lat użytkowania, nie wymagany jest przegląd międzyokresowy
FXC	duży, ciężki, mało precyzyjny, podatny na przypadkowe wyłączenie, przydatny raczej do skoków szkolnych po kosztownym dostosowaniu pokrowca, przeglądy roczne poza granicami kraju	niska cena zakupu, bezkosztowe zadziałanie automatu (mechanizm sprężynowy wystarczy naciągnąć i powtórnie podłączyć)

Skoczek spadochronowy, czyli taki, który posiada Świadectwo Kwalifikacji (lub inny równoważny dokument) może wykonywać skoki bez zabezpieczenia spadochronu automatem. Jednakże statystyki rejestrujące ilość uratowanych skoczków przez automaty jednoznacznie wskazują na celowość zastosowania tych urządzeń w swoim sprzęcie.
Pod uwagę należy też wziąć to, że na niektórych lotniskach automaty są obligatoryjne dla wszystkich skoczków.

A teraz czasza główna, ta najbardziej widoczna część naszego zestawu.
Najpierw muszę wiedzieć:

1. ile masz skoków ,
2. ile ważysz,
3. co chcesz na tym spadochronie robić,
4. ile skoków rocznie robisz,
5. gdzie skaczesz,
6. jaki spadochron (pokrowiec, zapasowy) jest popularny w Twoim otoczeniu.
7. ile masz przeznaczonych na ten cel pieniędzy.

Rozwinięcie tematu zacznijmy od końca, tzn. ile masz kasy?
Ograniczona ilość środków determinuje konieczność zakupu spadochronu z drugiej ręki.
Ale nie tylko ograniczone środki do tego powinny skłaniać. Jest też jeszcze zdrowy rozsądek.
Nie ma sensu mając 50 skoków, kupować spadochronu dopasowanego do naszych umiejętności, gdy za kolejne 50 skoków – co może zająć miesiąc – już nas ten sprzęt znudzi i będziemy szukali czegoś innego.
Nie ma sensu, a nawet nie wolno – kupować sprzętu na wyrost. Co z tego, że za 50 skoków do niego dorośniemy jak zrobimy sobie krzywdę teraz?
Dobrym rozwiązaniem jest tu system wypożyczania spadochronów na strefach. Tam nam doradzą co i jak, no i mamy możliwość spróbowania różnych systemów tak by późniejszy zakup był racjonalny.
Inaczej ma się sprawa ze spadochronem, który ma już dla nas być „docelowym”.
Jeśli ktoś chce skakać na celność, to pozostaje mu tylko kupienie dobrej celnościówki – Para Foil, Classic czy tym podobne. I tu można iść na całość – kupić sprzęt nowy.

To samo, jeśli chodzi o skoczków intensywnie skaczących, o wysokim już, określonym poziomie wyszkolenia. Stiletto, Sabre, Crossfire czy podobny szybko się nie znudzi, starczy na długo – więc można kupić nowy.
Jeśli kupujemy spadochron, który ma nam służyć tylko do około 100 skoków to musimy wiedzieć, czy będziemy w stanie go jakoś sensownie odsprzedać, gdy już z niego wyrośniemy.
I tu ważne jest rozeznanie, co najlepiej się sprzedaje w naszym otoczeniu, jakie są preferencje.
Generalna zasada mówi, że spadochrony w dobrym stanie sprzedają się lepiej – to nie podlega dyskusji.
To jedno, a drugie to to, że moda w dużym stopniu decyduje o tym, co jest warte kupienia, a co nie.
Jeśli w Twoim otoczeniu wszyscy skaczą z pokrowcami Javelin, Vector, Wing, Icon – to masz małe szanse sprzedać najładniejszego nawet Tear dropa, czy Racera.
To pokrowce, a czasze?
Podobnie, a zasadą tutaj jest to, że lepiej się odsprzedaje czasze wykonane z tkaniny ZP niż F111. Wszyscy wiedzą przecież, że czasze z „zerówki” są bardziej wytrzymałe i mogą służyć zdecydowanie dłużej niż wykonane z tkaniny F111.
Kolejnym bezdyskusyjnym faktem jest to, że lepiej odsprzedają się czasze amerykańskie niż francuskie, południowoafrykańskie czy niemieckie – choć mogą one tym pierwszym w niczym nie ustępować.
To gdzie najczęściej skaczemy ma również znaczenie.
Jeśli naszym „rodzinnym” lotniskiem jest małe pole, otoczone lasami to nie ma co się silić na kupno spadochronu bardzo szybkiego. Musimy umieć przecież trafić w lądowisko i nie zrobić sobie krzywdy lądując gdzieś w terenie mało przygotowanym do przyjęcia skoczka w ogóle, a do tego zasuwającego z prędkością 100 km/h pół metra nad ziemią w szczególności.
To samo dotyczy sytuacji, gdy skaczemy w miejscu, gdzie umiejętność dobrego naprowadzenia samolotu na punkt zrzutu jest w zaniku.
Mając do przelecenia pół województwa, by wylądować na lotnisku lub innym w miarę bezpiecznym miejscu, lepiej mieć jakiś większy spadochron niż mniejszy.
Producenci zalecają, by przy zakupie czaszy uwzględniać również wysokość naszego lotniska nad poziomem morza. Przy kalkulacji wielkości czaszy należy dodać do obliczonej powierzchni czaszy około 15 – 20 stóp, w sytuacji, gdy nasze lotnisko znajduje się 750 metrów npm. W Polsce to nie ma specjalnego znaczenia, ale specyficzne warunki wykonywania skoków na lotniskach wyżej położonych niż nasze, należy brać pod uwagę.
Kolejnym ważnym elementem, który należy uwzględnić przy wyborze odpowiedniej dla nas czaszy jest to, ile rocznie wykonamy skoków.
Jeśli ktoś w ciągu roku wykonuje 50 skoków to nie ma sensu kusić się na jakiś mały, szybki spadochron.
Nawyki potrzebne do sterowania tą czaszą nie utrwalą się i każdy nasz skok będzie walką o przeżycie.
Już sama praca w czasie swobodnego spadania jest dla skoczka rzadko skaczącego dużym wyzwaniem. W tej też sytuacji lot na otwartej, dobrze dopasowanej czaszy, pozwoli mu trochę odetchnąć. Jeśli natomiast czasza ta będzie nieodpowiednia, stres tylko się pogłębi powodując wzrost szansy na niesympatyczne zdarzenie.
Weźcie pod uwagę, że ci co skaczą profesjonalnie na swoopy, nie robią przed takim skokiem big way’ów, szalonych ewolucji we freefly’u, czy 4-way’ów. Kwestia koncentracji. Zróbmy dobrze zadanie główne, na tym się koncentrujmy.
Jeśli walczysz o życie przed otwarciem spadochronu – odpuść sobie walkę po otwarciu – dobierz odpowiedni spadochron.
Spadochron, podobnie jak samochód nie może być dobry do wszystkiego.
Jak chcesz się ścigać – kup Porsche, jak masz dużą rodzinę – kup vana, a jak wozisz dużo towarów to ciężarówka będzie najlepsza. Podobnie u nas, chcesz skakać na celność – polecam Para Foila, „kanapy” – proszę – jest Lightning, masz kamerę i chcesz mieć miękkie i przewidywalne otwarcia – polecam Spectrę; skaczesz dużo na pokazach – wybierz czaszę 7- komorową raczej dużą np. PD-218. Chcesz gonić nad ziemią z prędkością dźwięku? To jest np. Velocity czy Extreme VX. Tak jak przewożenie za pomocą Porsche mebli jest złym pomysłem, tak i skakanie na ograniczonej przestrzeni w czasie pokazów na Velo nie jest – delikatnie mówiąc – rozsądne. Jeśli chcesz robić właściwie wszystko po trochu, zdecyduj się na spadochron bardziej uniwersalny – Sabre, Silhouette, Pilot, Triathlon, Electra, Safire. Nie zaszalejesz na nich, ale pewnie i bezpiecznie dowiozą Cię do ziemi - pozwalając w miarę rozsądnie gospodarować prędkością i wysokością przy wybieraniu miejsca do lądowania.
Ilość skoków i ciężar skoczka to dwa najważniejsze wyznaczniki pozwalające na ocenę przydatności czaszy dla poszczególnego skoczka. Należy zdać sobie jednak sprawę z tego, że one pozwalają na jedynie wstępną klasyfikację. Ostateczną decyzje należy podjąć biorąc pod uwagę wcześniej przedstawione warunki.
By nie wyważać już otwartych drzwi, pozwolę sobie zacytować tabelę oficjalnie uznawaną jako propozycje sposobu doboru czaszy dla skoczków o mniejszym doświadczeniu.

USPA Canopy Downsizing Chart

Propozycje
Skoczek z mniej niż 500 skokami powinien zmniejszać rozmiar czaszy zgodnie z poniższą tabelą.
Rozmiar należy zmniejszać uwzględniając następujące warunki szczególne takie jak: rodzaj czaszy, ilość skoków wykonywana w ciągu roku, indywidualne predyspozycje skoczka, wysokość bezwzględna lądowiska – patrz uwagi pod tabelą.
Zaleca się by wybierać spadochron większy od sugerowanego w tabeli.

[Converted Data from the Swedish Parachute Association, by Brian Germain]

Uwagi
W tabeli możemy odczytać dwie wielkości:
górna: “średnia wielkość” {stopy kwadratowe}
dolna: “wielkość minimalna”

(wielkość spadochronu zapasowego jest wypadkową wielkości spadochronu głównego i ją określają m.in. zalecenia producenta pokrowca).
Tabela powyższa bazuje na całkowitym ciężarze skoczka podanym w funtach (1kg = 2,2 funty) tzn. skoczek + cały ekwipunek – średnio ok. 22 lbs tj. 10 kg.

Warunki dodatkowe
Kompensacja wysokości:
Zwiększ powierzchnię o jeden rozmiar (15-20 sq ft) dla każdego zwiększenia wysokości lądowiska o 2500 stóp. (np.: 5000 feet ~ 1500 m zmienia powierzchnię obliczoną z 120 do 150 stóp).
Aktywność:
Dodaj jeden rozmiar, gdy wykonujesz mniej niż 100 skoków w roku.
Dodaj dwa rozmiary gdy wykonujesz mniej niż 50 skoków w roku.
Rodzaj czaszy:
Dodaj jeden rozmiar, jeśli wybierasz czaszę w pełni eliptyczną.
(Czasze w pełni eliptyczne nie są zalecane dla skoczków mających poniżej 200 skoków).

Inne
zaokrąglaj w górę: wybieraj wartości wagi oraz wielkości czaszy z prawej strony Twojej wielkości. Jeśli Twoja waga jest wyższa niż wielkości z tabeli, zaokrąglaj ją do kolejnej wyższej z tabeli.
przechodzenie na mniejsze czasze: nie jest zalecane przeskakiwanie rozmiarów w schodzeniu z rozmiarem swojej czaszy. Uważa się, że przy schodzeniu z rozmiarem czaszy powinniśmy zrobić przynajmniej 3 dobre lądowania na każdym rozmiarze „po drodze”.

By przybliżyć sprawę wyboru czaszy spójrz na poniższe zestawienie według uznanych producentów sprzętu:

wingload – stosunek ciężaru całkowitego skoczka (skoczek + sprzęt) [w funtach] do powierzchni czaszy [w stopach kwadratowych].

Uczniowie: wingload < 1.1

Początkujący (wingload < 1.1, > 25 skoków)

Średnio zaawansowani skoczkowie (wingload < 1.3, > 100 skoków)

Doświadczeni skoczkowie (wingload < 1.5, > 500 skoków)

Ekspert :) (wingload = nielimitowany, > 1000 skoków)

Podsumowanie

Generalnie cała inwencja instruktorów i producentów sprzętu idzie w kierunku ochrony ludzi przed nimi samymi i namawiania ich na wybór czasz większych – a tym samych bezpieczniejszych.
Co z tego, skoro większość skoczków – ledwo nauczy się płasko spadać, już mierzy w małe spadochrony.
Przeświadczenie, że mniejsze jest bardziej „cool” jest niesamowicie niebezpieczne. Statystyki światowe wyraźnie wskazują, że większość wypadków śmiertelnych w spadochroniarstwie spowodowanych jest błędami w lądowaniu.
I nic w tym dziwnego. Im większa prędkość tym większa energia, im większa energia tym większe skutki zderzenia. Nie można logicznie zestawić dwóch określeń – szybko i bezpiecznie, to wymyślili ludzie niemający pojęcia o fizyce.

Jakie zalety ma mały spadochron?
jest mały – zajmuje mało miejsca,
jest szybki – przy skokach w silnym wietrze lepiej idzie pod wiatr,
szybciej reaguje na kołki i taśmy – tylko po co aż tak szybko?

a jakie wady?
jest mały – trudniej go pakować do małego pokrowca,
jest szybki – przy dużej prędkości podejścia do lądowania łatwiej zrobić błąd (zapytajcie tych co lądowali na szybkim spadochronie w kartoflisku w poprzek bruzd lub w zwykłym zbożu – nie mówiąc np. o kukurydzy, czy między budynkami),
ma dużą prędkość opadania – małe szanse na dojście drogą powietrzną do lotniska w przypadku złego wyrzutu, nie wspominając o możliwości aktywowania automatu przy gwałtownym zakręcie na małej wysokości (możliwe opadanie powyżej 35m/s),
ma niesamowitą wrażliwość na niesymetrię czaszy – każdy błąd w układaniu (np. złe zablokowanie pętli sterowniczej) lub awaria sprzętu (urwanie jednej linki), to prawie pewne tak silne obroty, że tylko natychmiastowe pozbycie się czaszy może uratować naszą skórę,
nie można go przyhamować – jak straci prędkość postępową – traci siłę nośną i wtedy to już tylko bardzo mało materiału nad głową i twarda ziemia pod nami :/

Skoczek mający na swym koncie 200 czy 300 skoków, w normalnych warunkach, da radę wylądować bardzo szybkim spadochronem. Ale co w przypadku, gdy ktoś mu na małej wysokości zaleci drogę?, co, gdy na wybrane lądowisko wjedzie samochód?, co gdy przyjdzie nam lądować, po złym wyrzucie, między budynkami?
Bądźmy mądrzy przed szkodą i dobierzmy swój sprzęt do naszych potrzeb uwzględniając nasze umiejętności i doświadczenie. Robiąc nisko zakręty – świata nie zadziwimy – a spotkamy się tylko z podziwem tych, którzy się na tym nie znają i pogardą tych, co się znają.
Myślę, że etykietka rozsądnego skoczka jest więcej warta w naszym środowisku od uwag w stylu: ”patrz, idiota – mam nadzieję, że jak się zabije to nie zrobi krzywdy jeszcze komuś innemu”.

2.

Sekcja Spadochronowa AGL - Gliwice 2006